Tazminat hukuku, bir kişinin hukuka aykırı bir fiil, sözleşmeye aykırılık veya kanunda öngörülen kusursuz sorumluluk halleri sonucunda uğradığı zararın giderilmesini konu alır. Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiil hükümleri başta olmak üzere 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı ve sosyal güvenlik mevzuatı bu alanın temel kaynaklarını oluşturur. Zarar; malvarlığındaki azalmayı ifade eden maddi zarar ile kişilik değerlerine yönelik saldırılar sonucu duyulan acı ve elemi karşılamaya yönelik manevi zarar olarak iki ana başlıkta ele alınır.
Trafik kazaları, iş kazaları ve meslek hastalıkları, tıbbi müdahaleler ve kişilik haklarına saldırılar, tazminat taleplerinin en sık karşılaşılan kaynaklarıdır. Ölümlü olaylarda ölenin desteğinden yoksun kalan yakınlar destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilirken, yaralanmalı olaylarda tedavi giderleri, kazanç kaybı ve çalışma gücünün kaybından doğan zararlar gündeme gelir. Bu kalemlerin hesaplanmasında kusur oranı, maluliyet oranı, gelir durumu ve aktüerya esaslı bilirkişi incelemesi belirleyici rol oynar.
Korkmaz Hukuk ve Danışmanlık, Büyükçekmece Adliyesi başta olmak üzere İstanbul'daki mahkemelerde tazminat uyuşmazlıklarına ilişkin danışmanlık ve dava takibi hizmeti vermektedir. Yoğun karayolu trafiği ve sanayi bölgeleri nedeniyle Büyükçekmece, Esenyurt ve Beylikdüzü çevresinde trafik ve iş kazası kaynaklı uyuşmazlıklar sıkça görülmektedir. Sürecin her aşamasında delillerin korunması, sigorta şirketlerine başvuru, gerekli hallerde arabuluculuk ve yargılama adımları kanuni süreler gözetilerek planlanmaktadır. Talep edilebilecek kalemler ve izlenecek yol konusunda müvekkil her aşamada bilgilendirilmektedir.
Hizmet Kapsamı
Trafik kazasından doğan maddi tazminat
Araç hasarı, tedavi giderleri, kazanç kaybı ve geçici ya da sürekli iş göremezlikten doğan zararlar için işletene, sürücüye ve zorunlu trafik sigortacısına karşı talepler takip edilir.
Trafik kazasında manevi tazminat
Bedensel bütünlüğü zarar gören kişi ile ağır yaralanma veya ölüm hallerinde yakınları için manevi tazminat talepleri ileri sürülür.
Destekten yoksun kalma tazminatı
Ölüm nedeniyle ölenin maddi desteğinden yoksun kalan eş, çocuk, anne, baba gibi kişilerin Türk Borçlar Kanunu'nun 53. maddesine dayanan talepleri yürütülür.
İş kazası ve meslek hastalığı tazminatı
İşverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almaması sonucu meydana gelen kazalarda işçi veya hak sahiplerinin maddi ve manevi tazminat davaları iş mahkemelerinde takip edilir.
Maluliyet ve iş göremezlik değerlendirmesi
Kalıcı sakatlık oranının ilgili yönetmeliğe uygun şekilde tespiti için yetkili sağlık kuruluşlarından rapor alınması ve bu raporlara itiraz süreçleri yürütülür.
Güvence Hesabı başvuruları
Kazaya karışan aracın sigortasız olması veya tespit edilememesi gibi hallerde zararın karşılanması için Güvence Hesabı'na başvuru ve dava süreçleri takip edilir.
Kişilik haklarının ihlali
Hakaret, iftira, sosyal medya paylaşımları veya özel hayatın gizliliğinin ihlali nedeniyle uğranılan zarar için manevi tazminat davaları açılır.
Haksız fiilden doğan diğer zararlar
Mala zarar verme, su baskını, komşuluk ilişkisinden doğan zararlar ve benzeri haksız fiillerden kaynaklanan tazminat talepleri değerlendirilir.
Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat
Kanuna aykırı yakalama, gözaltı, tutuklama veya el koyma gibi koruma tedbirleri nedeniyle Devlet aleyhine Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında açılan tazminat davaları takip edilir.
SGK rücu davaları
Sosyal Güvenlik Kurumu'nun iş kazası veya trafik kazası sonrası yaptığı ödemeler için işverene ya da üçüncü kişilere yönelttiği rücu taleplerine karşı hukuki destek sunulur.
Süreç Nasıl İşler?
Olayın ve delillerin tespiti
Kaza tespit tutanağı, kamera kayıtları, tanık beyanları ve varsa ceza soruşturma dosyası incelenerek olayın oluş şekli ve kusur durumu ortaya konur.
Zararın belgelenmesi
Tedavi kayıtları, faturalar, gelir belgeleri ve maluliyet raporları toplanarak talep edilecek zarar kalemleri belirlenir.
Sigorta ve ön başvurular
Trafik kazalarında dava açmadan önce zorunlu trafik sigortacısına yazılı başvuru yapılır; gerekli hallerde Güvence Hesabı'na başvurulur veya arabuluculuk yoluna gidilir.
Dava ve bilirkişi incelemesi
Görevli mahkemede dava açılır; kusur, maluliyet ve tazminat miktarı bilirkişi raporlarıyla belirlenir ve raporlara karşı gerekli itirazlar yapılır.
Karar ve tahsil
Verilen kararın kanun yollarında takibi ile kesinleşen veya icra edilebilir hale gelen alacağın icra yoluyla tahsili sağlanır.
Zamanaşımı süreleri
Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde Türk Borçlar Kanunu'nun 72. maddesi uyarınca zamanaşımı süresi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıldır. Trafik kazalarında Karayolları Trafik Kanunu'nun 109. maddesi de benzer süreler öngörür. Tazminatı gerektiren fiil aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir dava zamanaşımı öngörüyorsa, bu uzun süre tazminat talepleri için de uygulanır.
İş kazalarında işçinin işverene karşı iş sözleşmesine aykırılığa dayalı tazminat talepleri ise kural olarak on yıllık genel zamanaşımı süresine tabidir. Sigorta sözleşmesine dayalı taleplerde farklı süreler söz konusu olabileceğinden, her somut olayda sürelerin ayrıca hesaplanması gerekir.
Görevli mahkeme ve arabuluculuk
Trafik kazası nedeniyle araç işleteni ve sürücüye karşı açılacak tazminat davaları kural olarak asliye hukuk mahkemelerinde görülür. Davalının sigorta şirketi olduğu durumlarda ise uyuşmazlığın niteliğine göre asliye ticaret mahkemesinin görevi ve ticari davalar için öngörülen dava şartı arabuluculuk gündeme gelebilir. Zorunlu trafik sigortası kapsamında dava açmadan veya tahkime başvurmadan önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması da kanuni bir zorunluluktur.
İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları iş mahkemelerinde görülür. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu bu davaları dava şartı arabuluculuk kapsamı dışında tuttuğundan, doğrudan dava açılabilir. Büyükçekmece Adliyesi'nde görülecek davalarda yetki; olayın gerçekleştiği yer, davalının yerleşim yeri ve kanunda öngörülen diğer ölçütlere göre belirlenir.
Tazminatın belirlenmesinde dikkate alınan unsurlar
Maddi tazminatın belirlenmesinde zarar görenin yaşı, geliri, maluliyet oranı, bakiye ömrü ve kusur durumu gibi veriler esas alınır; hesaplama genellikle aktüerya bilirkişisi tarafından yapılır. Manevi tazminatta ise olayın ağırlığı, tarafların ekonomik ve sosyal durumu ve kusur oranları gözetilerek hakim tarafından hakkaniyete uygun bir miktar belirlenir.
Zarar görenin zararın doğmasına veya artmasına kendi davranışıyla katkıda bulunması (müterafik kusur), tazminattan indirim sebebi olabilir. Örneğin emniyet kemeri takmama veya kask kullanmama gibi durumlar, yargı kararlarında indirim gerekçesi olarak değerlendirilmektedir.
Görüşmeye Getirilmesi Faydalı Belgeler
- Kaza tespit tutanağı, olay yeri ve ifade tutanakları
- Ceza soruşturması veya kovuşturması dosya bilgileri
- Hastane kayıtları, epikriz, adli rapor ve maluliyet raporu
- Tedavi, ilaç, ulaşım ve bakım giderlerine ait fatura ve makbuzlar
- Gelir durumunu gösteren belgeler (bordro, SGK hizmet dökümü, vergi kayıtları)
- Araç ruhsatı, sürücü belgesi ve sigorta poliçesi bilgileri
- Ölümlü olaylarda ölüm belgesi, nüfus kayıt örneği ve mirasçılık belgesi
- İş kazalarında kaza bildirimi, SGK tutanakları ve işyeri kayıtları
Sık Sorulan Sorular
Trafik kazasından sonra ilk olarak ne yapılmalıdır?
Öncelikle can güvenliği sağlanmalı ve yaralanma varsa sağlık ekipleri ile kolluk birimlerine haber verilmelidir. Kaza tespit tutanağı eksiksiz doldurulmalı, olay yeri ve araçlar fotoğraflanmalı, varsa tanıkların iletişim bilgileri alınmalıdır. Tedavi süreci boyunca tüm sağlık kayıtları ve harcama belgeleri saklanmalıdır. Sigorta şirketiyle imzalanacak ibraname veya sulh belgelerinin içeriği, imzadan önce dikkatle incelenmelidir.
Destekten yoksun kalma tazminatını kimler talep edebilir?
Destekten yoksun kalma tazminatını, ölen kişinin sağlığında düzenli ve sürekli olarak bakımını üstlendiği veya ileride üstleneceği kişiler talep edebilir. Uygulamada eş, çocuklar, anne ve baba en sık karşılaşılan hak sahipleridir; ancak destek ilişkisinin ispatı halinde kardeş veya başka yakınlar da talepte bulunabilir. Tazminat, mirasçılıkla değil fiili destek ilişkisiyle bağlantılı olduğundan mirası reddetmiş olmak bu talebe engel değildir.
Kazada kusurum varsa tazminat alabilir miyim?
Kusurun bulunması tazminat hakkını tamamen ortadan kaldırmaz; kural olarak karşı tarafın kusuru oranında tazminat talep edilebilir. Örneğin bilirkişi raporunda kusur yüzde yetmişe yüzde otuz olarak belirlenmişse, zararın karşı tarafın kusuruna isabet eden kısmı istenebilir. Araçta yolcu olarak bulunan kişiler ise sürücünün kusurundan bağımsız olarak, kusurlu araçların trafik sigortalarına başvurabilir.
İş kazası sonrası işverene dava açmadan önce arabulucuya gitmek gerekir mi?
Hayır. İş Mahkemeleri Kanunu, işçilik alacakları ve işe iade talepleri için dava şartı arabuluculuk öngörmekle birlikte, iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarını bu zorunluluğun dışında tutmuştur. Bu nedenle iş kazası tazminat davası doğrudan iş mahkemesinde açılabilir. Bununla birlikte taraflar isterse ihtiyari arabuluculuk yoluna da başvurabilir.
Sigorta şirketinin ödediği tutar zararı karşılamıyorsa ne yapılabilir?
Sigorta şirketinin ödediği tutar gerçek zararı karşılamıyorsa, kalan kısım için dava açılabilir veya Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulabilir. Karayolları Trafik Kanunu, ödenen tutarın açıkça yetersiz olduğu anlaşmaların, anlaşma tarihinden itibaren iki yıl içinde iptal ettirilebileceğini öngörür. Yargıtay uygulamasında da ibranameler, kural olarak gerçekte ödenen miktarla sınırlı makbuz hükmünde değerlendirilmektedir.
Manevi tazminat miktarı nasıl belirlenir?
Manevi tazminatın miktarı için kanunda sabit bir tablo bulunmaz; hakim somut olayın özelliklerine göre takdir yetkisini kullanır. Olayın ağırlığı, yaralanmanın veya ölümün yarattığı acının yoğunluğu, tarafların kusur oranları, ekonomik ve sosyal durumları ile paranın alım gücü dikkate alınır. Manevi tazminatın amacı zenginleşme değil, yaşanan acının bir ölçüde hafifletilmesidir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebileceğinden, somut olayınıza ilişkin bir avukattan görüş almanız tavsiye edilir.
