İş hukuku, işçi ile işveren arasındaki bireysel ve toplu ilişkileri düzenleyen hukuk dalıdır. Temel kaynakları 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'dur. Kıdem tazminatı ise hâlen 1475 sayılı eski İş Kanunu'nun yürürlükte bırakılan m.14 hükmüne göre belirlenir. Bazı çalışan grupları için Basın İş Kanunu, Deniz İş Kanunu veya Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleri uygulanır.
İş ilişkisinde ortaya çıkan uyuşmazlıklar çoğunlukla iş sözleşmesinin sona ermesiyle gündeme gelir. Kıdem ve ihbar tazminatı, ödenmeyen ücret, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri, kullandırılmayan yıllık izin ücreti ile işe iade talepleri bu uyuşmazlıkların önemli bir bölümünü oluşturur. Büyükçekmece, Esenyurt ve Beylikdüzü gibi sanayi, lojistik ve hizmet sektörlerinde yoğun istihdamın bulunduğu ilçelerde iş kazası ve sigortasız çalıştırma kaynaklı uyuşmazlıklar da sıkça görülmektedir.
Korkmaz Hukuk ve Danışmanlık, işçilere ve işverenlere iş hukuku alanında danışmanlık ve dava takibi hizmeti vermektedir. İşçiler için alacak kalemlerinin değerlendirilmesi, arabuluculuk görüşmeleri ve iş mahkemesinde dava takibi; işverenler için iş sözleşmelerinin ve personel yönetmeliklerinin hazırlanması, fesih süreçlerinin usule uygun yürütülmesi ve disiplin işlemlerine ilişkin danışmanlık sunulmaktadır. Her iki taraf için de belgelerin düzenli tutulması, olası uyuşmazlıkların seyrini önemli ölçüde etkiler.
Hizmet Kapsamı
Kıdem tazminatı
Aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış işçinin, kanunda sayılan hâllerde iş sözleşmesinin sona ermesi üzerine her tam yıl için otuz günlük giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanan tazminat talepleri.
İhbar tazminatı
Belirsiz süreli iş sözleşmesinin 4857 sayılı Kanun m.17'deki bildirim sürelerine uyulmadan feshedilmesi hâlinde doğan tazminat.
İşe iade davaları
İş güvencesi kapsamındaki işçinin geçerli sebep olmaksızın yapılan feshe karşı m.18-21 uyarınca işe iade, boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatı talepleri.
Fazla çalışma ve tatil alacakları
Haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar ile hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılan çalışmalara ilişkin ücret alacakları.
Yıllık izin ücreti
İş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi hâlinde kullandırılmayan yıllık izin sürelerine ait ücretin talep edilmesi (m.59).
Ücret alacakları
Ödenmeyen veya eksik ödenen ücret, prim ve ikramiye alacakları ile ücretin ödenmemesi nedeniyle işçinin haklı fesih süreci.
Hizmet tespiti davaları
Sigortasız veya eksik bildirimle geçirilen çalışma sürelerinin 5510 sayılı Kanun m.86 kapsamında tespit edilmesi.
İş kazası ve meslek hastalığı
İş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan maddi ve manevi zararların tazmini ile iş kazasının tespitine yönelik davalar.
Mobbing ve eşit davranma ilkesi
İşyerinde psikolojik taciz ve 4857 sayılı Kanun m.5'teki eşit davranma ilkesine aykırılık iddialarına ilişkin tazminat talepleri.
İşveren danışmanlığı
İş sözleşmeleri, ibraname, savunma istem yazısı, fesih bildirimi ve personel yönetmeliklerinin mevzuata uygun şekilde hazırlanması.
Kötüniyet ve sendikal tazminat
Fesih hakkının kötüye kullanılması veya sendikal nedenlerle yapılan fesihlerde kanunda öngörülen tazminat talepleri.
Süreç Nasıl İşler?
Ön görüşme
Çalışma süresi, ücret, görev, fesih şekli ve talepler hakkında bilgi alınır; uyuşmazlığın hangi yollarla çözülebileceği değerlendirilir.
Belge incelemesi ve ön hesaplama
SGK hizmet dökümü, bordrolar, banka kayıtları ve fesih belgeleri incelenir; alacak kalemleri için ön hesaplama yapılır.
Arabuluculuk
İşçi ve işveren alacakları ile işe iade taleplerinde dava şartı olan arabuluculuk başvurusu yapılır ve görüşmelere katılım sağlanır.
Dava
Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır; tanık dinlenmesi ve bilirkişi hesap raporu süreçleri takip edilir.
Karar ve icra
Kararın istinaf ve temyiz süreçleri takip edilir; hükmedilen alacakların tahsili için icra işlemleri yürütülür.
Dava şartı arabuluculuk
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 uyarınca kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları ise bu zorunluluğun kapsamı dışındadır.
Arabuluculuk sonunda anlaşmaya varılırsa anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge hükmündedir ve taraflar anlaşılan konular hakkında dava açamaz. Anlaşma sağlanamazsa son tutanak dava dilekçesine eklenerek iş mahkemesinde dava açılır. Geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmayan taraf, davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez.
Süreler ve zamanaşımı
İşe iade talebinde süreler oldukça kısadır. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalı; arabuluculuk faaliyetinin anlaşmazlıkla sonuçlanması hâlinde son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır (4857 sayılı Kanun m.20). Bu süreler hak düşürücü niteliktedir.
Kıdem, ihbar ve kötüniyet tazminatları ile kullanılmayan yıllık izin ücreti talepleri, 4857 sayılı Kanun ek m.3 uyarınca beş yıllık zamanaşımına tabidir. Ücret, fazla çalışma ve tatil ücreti alacakları da TBK m.147 uyarınca beş yıllık zamanaşımına bağlıdır. Hizmet tespiti davası ise kanunda öngörülen istisnalar saklı kalmak üzere, hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır.
Görevli ve yetkili mahkeme
İşçi ile işveren arasındaki iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkeme iş mahkemesidir; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. 7036 sayılı Kanun m.6 uyarınca davalar, davalının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesinde veya işin ya da işlemin yapıldığı yer mahkemesinde açılabilir. Bu nedenle Büyükçekmece ve çevresindeki işyerlerinde geçen çalışmalara ilişkin davalar, işin yapıldığı yer esas alınarak Büyükçekmece Adliyesindeki iş mahkemelerinde açılabilir.
Görüşmeye Getirilmesi Faydalı Belgeler
- e-Devlet üzerinden alınabilen SGK hizmet dökümü
- İş sözleşmesi ve varsa ekleri
- Maaş bordroları ve ücretin yatırıldığı banka hesap dökümleri
- Fesih bildirimi, ihtarname veya savunma istem yazıları
- Puantaj kayıtları, giriş-çıkış kayıtları veya mesaiye ilişkin yazışmalar
- Tanık olabilecek çalışma arkadaşlarının isim ve iletişim bilgileri
- İş kazası hâlinde kaza tutanağı, hastane ve maluliyet raporları
Sık Sorulan Sorular
Kıdem tazminatı almak için hangi şartlar gerekir?
İşçinin aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olması ve iş sözleşmesinin kanunda sayılan sebeplerden biriyle sona ermesi gerekir. İşverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâller dışında yaptığı fesih, işçinin haklı nedenle feshi, muvazzaf askerlik, emeklilik için ayrılma, kadın işçinin evlilikten itibaren bir yıl içinde ayrılması ve işçinin ölümü bu sebepler arasındadır. Hesaplamada dönemsel olarak güncellenen kıdem tazminatı tavanı dikkate alınır.
İşe iade davası açabilmek için şartlar nelerdir?
4857 sayılı Kanun m.18 uyarınca işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması, işçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması ve belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışması gerekir. İşletmenin bütününü yöneten bazı işveren vekilleri iş güvencesinden yararlanamaz. Bu şartları taşıyan işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. Feshin geçersizliğine karar verilirse işçi, kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmalıdır.
Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa ne olur?
Görüşmelerde anlaşma sağlanamazsa arabulucu son tutanağı düzenler ve bu tutanakla birlikte iş mahkemesinde dava açılabilir. Yargıtay uygulamasında arabuluculuğa konu edilmeyen alacak kalemleri için açılan davalarda dava şartı eksikliği bulunduğu kabul edildiğinden, başvuru sırasında taleplerin eksiksiz belirtilmesi önemlidir. Geçerli bir mazeret olmaksızın ilk toplantıya katılmamanın yargılama giderleri bakımından olumsuz sonuçları da bulunmaktadır.
İstifa eden işçi tazminat alabilir mi?
Kural olarak istifa eden işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz ve ihbar sürelerine uyması gerekir. Ancak istifa, 4857 sayılı Kanun m.24'te sayılan haklı nedenlerden birine dayanıyorsa, örneğin ücretin veya fazla çalışma ücretinin ödenmemesi, sigorta primlerinin gerçek ücret üzerinden yatırılmaması ya da işverenin işçinin onur ve namusuna dokunacak davranışlarda bulunması hâlinde, işçi kıdem tazminatına hak kazanabilir. Bu nedenle fesih bildiriminde haklı neden açıkça belirtilmelidir.
İş kazası geçirdim, hangi haklarım var?
İş kazası geçiren sigortalı, SGK tarafından sağlanan geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri gibi haklardan yararlanabilir. Bunun yanında işverenin kusuru bulunması hâlinde, SGK tarafından karşılanmayan maddi zararlar ile manevi tazminat talep edilebilir. İş kazası, kanunda öngörülen süre içinde işveren tarafından SGK'ya bildirilmelidir. İş kazasından doğan tazminat davaları dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir ve Yargıtay uygulamasına göre on yıllık zamanaşımına tabidir.
İşveren olarak bir çalışanın iş sözleşmesini nasıl usulüne uygun feshedebilirim?
Fesih öncesinde fesih sebebinin geçerli veya haklı neden niteliğinde olup olmadığı değerlendirilmelidir. İş güvencesi kapsamındaki işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle yapılacak fesihte, 4857 sayılı Kanun m.19 uyarınca işçinin savunmasının alınması gerekir. Fesih bildirimi yazılı yapılmalı ve fesih sebebi açık ve kesin şekilde belirtilmelidir. İhbar sürelerine uyulması veya ihbar tazminatının ödenmesi ile işçinin diğer alacaklarının hesaplanması da dikkate alınmalıdır.
İlgili Makaleler
İş HukukuKıdem ve İhbar Tazminatı: Şartlar ve Hesaplama Esasları
Kıdem ve ihbar tazminatı hangi durumlarda ödenir, nasıl hesaplanır ve hangi sürelere dikkat edilmelidir? İş sözleşmesinin sona ermesine bağlı bu iki temel tazminatı karşılaştırmalı olarak ele aldık.
Devamını oku
İş Hukukuİşe İade Davası: Şartlar, Süreler ve Sonuçları
İş güvencesi kapsamındaki işçi, geçerli bir neden olmaksızın işten çıkarıldığında işe iade talebinde bulunabilir. Şartlar, arabuluculuk süresi, dava aşamaları ve kararın sonuçlarını derledik.
Devamını okuBu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebileceğinden, somut olayınıza ilişkin bir avukattan görüş almanız tavsiye edilir.
