Ticaret hukuku; tacirlerin ve ticari işletmelerin faaliyetlerini, şirketlerin kuruluşu ve yönetimini, kıymetli evrakı ve ticari işlemleri düzenleyen hukuk dalıdır. Temel kaynağı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'dur (TTK). TTK; ticari işletme, ticaret şirketleri, kıymetli evrak, taşıma işleri, deniz ticareti ve sigorta hukukuna ilişkin hükümler içerir. Bunların yanında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ve 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu da ticari hayatta sıkça başvurulan düzenlemelerdir.
Şirketler hukuku; anonim şirket, limited şirket, kollektif ve komandit şirketler ile kooperatiflerin kuruluşunu, organlarını, ortakların hak ve yükümlülüklerini, birleşme, bölünme, tür değiştirme ve tasfiye süreçlerini kapsar. Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar, genel kurul kararlarına itiraz, yöneticilerin sorumluluğu ve pay devirleri bu alanda sık karşılaşılan konulardır. Ticari uyuşmazlıkların zamanında ve doğru usulle yönetilmesi, işletmenin faaliyetlerini kesintisiz sürdürebilmesi açısından önem taşır. Ortaklığın başında hazırlanan esas sözleşme ve pay sahipleri sözleşmeleri, ileride doğabilecek anlaşmazlıkların çözümünde belirleyici rol oynar.
Korkmaz Hukuk ve Danışmanlık, Büyükçekmece, Beylikdüzü ve Esenyurt başta olmak üzere İstanbul'da faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli işletmelere, şirket ortaklarına ve tacirlere ticaret ve şirketler hukuku alanında danışmanlık ve dava takibi hizmeti vermektedir. Hizmet kapsamında şirket kuruluşu ve esas sözleşme hazırlığı, genel kurul ve yönetim organı kararlarının hazırlanması, ticari sözleşmelerin incelenmesi, ticari alacakların takibi ve ortaklık uyuşmazlıklarına ilişkin davalar yer almaktadır.
Hizmet Kapsamı
Şirket kuruluşu ve esas sözleşme
Anonim ve limited şirketlerin kuruluşu, esas sözleşmenin hazırlanması, sermaye artırımı ve ticaret siciline tescil işlemleri.
Genel kurul kararlarının iptali ve butlanı
Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarına karşı TTK m.445-447 kapsamında açılan davalar.
Ortaklıktan çıkma ve çıkarılma
Limited şirketlerde haklı sebeple ortaklıktan çıkma veya çıkarılma (TTK m.638-640) ve ayrılma akçesinin belirlenmesi.
Pay devri ve pay sahipleri sözleşmeleri
Limited şirket paylarının yazılı ve imzaları noterce onaylanmış sözleşmeyle devri (TTK m.595), anonim şirket pay devirleri ve ortaklar arası sözleşmeler.
Yönetici sorumluluğu
Yönetim kurulu üyeleri ve müdürlerin kanundan ve esas sözleşmeden doğan görevlerini ihlal etmesinden kaynaklanan sorumluluk davaları (TTK m.553 vd.).
Ticari alacak davaları
Mal ve hizmet satışından doğan alacakların ihtarname, arabuluculuk, icra takibi ve dava yoluyla takibi.
Kıymetli evrak
Çek, bono ve poliçeden doğan uyuşmazlıklar, kambiyo senedine dayalı takipler ile zayi nedeniyle iptal davaları.
Haksız rekabet
TTK m.54 vd. kapsamında aldatıcı ticari uygulamalar, ticari sırların ihlali ve iş ilişkilerinin bozulmasına yönelik eylemler nedeniyle açılan davalar.
Ticari sözleşmeler
Distribütörlük, bayilik, franchise, tedarik ve hizmet sözleşmelerinin hazırlanması, incelenmesi ve müzakeresi.
Marka ve ticaret unvanı
Marka tescil başvuruları, marka hakkına tecavüz ve ticaret unvanının korunmasına ilişkin işlemler.
Konkordato ve yeniden yapılandırma
Mali sıkıntı içindeki işletmeler için İİK m.285 vd. kapsamında konkordato sürecinin değerlendirilmesi ve alacaklı vekilliği.
Şirketin feshi ve tasfiyesi
Şirketin haklı sebeple feshi, tasfiye süreçleri ve tasfiye memurlarının sorumluluğuna ilişkin işlemler.
Süreç Nasıl İşler?
Ön görüşme
İşletmenin yapısı, ortaklık ilişkileri ve ihtiyacın ya da uyuşmazlığın konusu hakkında bilgi alınır.
Belge incelemesi
Esas sözleşme, Ticaret Sicili Gazetesi ilanları, karar defterleri, ticari defterler, faturalar ve sözleşmeler incelenir.
Strateji belirleme
Uyuşmazlığın sulh, arabuluculuk, icra takibi veya dava yoluyla çözümü değerlendirilir; ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz ihtiyacı belirlenir.
Arabuluculuk, takip veya dava
Ticari para alacaklarında önce arabulucuya başvurulur; gerektiğinde icra takibi başlatılır veya asliye ticaret mahkemesinde dava açılır.
Takip ve uygulama
Yargılama, bilirkişi incelemesi ve kararın uygulanması süreçleri takip edilir; şirket içi işlemler ticaret siciline yansıtılır.
Ticari davalarda dava şartı arabuluculuk
TTK m.5/A uyarınca ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleriyle açılan davalarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu kural, ticari alacak için başlatılan icra takibine itiraz edilmesi üzerine açılacak itirazın iptali davalarında da uygulanır. Arabuluculuk süreci boyunca zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez.
Genel kurul kararlarının iptali veya ortaklıktan çıkma gibi para alacağı niteliği taşımayan ticari davalar ise kural olarak dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir. Bununla birlikte bu uyuşmazlıklarda da tarafların ihtiyari arabuluculuğa başvurması mümkündür.
Ticari dava kavramı ve görevli mahkeme
TTK m.4 uyarınca her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın TTK'da ve kanunda sayılan diğer düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan davalar ticari davadır. Ticari davalarda görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir; asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla bakar.
Asliye ticaret mahkemelerinde, dava değeri kanunda belirlenen ve her yıl yeniden değerleme oranında güncellenen parasal sınırın altında kalan davalar tek hâkimle, bu sınırı aşan davalar ise heyet hâlinde görülür (5235 sayılı Kanun m.5/A). Büyükçekmece Adliyesinde de asliye ticaret mahkemeleri görev yapmaktadır.
Limited şirket ortaklarının sorumluluğu
Limited şirket ortakları kural olarak şirket borçlarından sorumlu değildir ve yalnızca taahhüt ettikleri esas sermaye payını ödemekle yükümlüdür (TTK m.602). Ancak kamu alacakları bakımından, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m.35 uyarınca şirketten tahsil edilemeyen amme alacaklarından ortaklar sermaye payları oranında sorumlu tutulabilir. Bu nedenle pay devri yapılırken devir tarihine kadar oluşmuş kamu borçlarının da dikkate alınması gerekir.
Görüşmeye Getirilmesi Faydalı Belgeler
- Şirket esas sözleşmesi ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ilanları
- Vergi levhası ve faaliyet belgesi
- Genel kurul ve yönetim organı karar defterleri ile toplantı tutanakları
- Ticari sözleşmeler, sipariş ve teslim belgeleri
- Faturalar, cari hesap ekstreleri ve ticari defter kayıtları
- Çek, bono veya poliçe asılları
- Taraflar arasındaki e-posta ve yazışmalar
Sık Sorulan Sorular
Limited şirket mi, anonim şirket mi kurmalıyım?
Seçim; ortak sayısı, sermaye yapısı, payların devredilebilirliği, yönetim yapısı ve ileride yatırımcı alma planı gibi etkenlere göre yapılır. Limited şirkette pay devri, yazılı ve imzaları noterce onaylanmış sözleşme ile kural olarak genel kurul onayını gerektirir; anonim şirkette ise pay devri daha esnektir. Asgari sermaye tutarları zaman zaman değiştiğinden güncel düzenleme ayrıca kontrol edilmelidir. Kuruluş öncesinde hukuki ve mali yönden değerlendirme yapılması faydalı olur.
Genel kurul kararına nasıl itiraz edilir?
TTK m.445 uyarınca kanun veya esas sözleşme hükümlerine ve özellikle dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararları aleyhine, karar tarihinden itibaren üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinde iptal davası açılabilir. Davayı açabilmek için kural olarak toplantıda hazır bulunup karara olumsuz oy veren ve muhalefetini tutanağa geçirten pay sahibi olmak gerekir (TTK m.446). Butlan hâllerinde ise dava süreye bağlı değildir.
Ticari alacağım için ne yapmalıyım?
Öncelikle alacağı gösteren fatura, sözleşme, sevk irsaliyesi ve cari hesap kayıtları bir araya getirilmelidir. Alacak, ilamsız icra takibi yoluyla takip edilebilir; borçlunun itiraz etmesi hâlinde itirazın iptali davası açılmadan önce arabulucuya başvurulması gerekir. Doğrudan alacak davası açılmak istenmesi hâlinde de dava şartı arabuluculuk uygulanır. Borçlunun mal kaçırma ihtimali varsa İİK m.257 vd. uyarınca ihtiyati haciz talep edilebilir.
Karşılıksız çek için hangi yollar vardır?
Çek hamili, kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatabilir. Bu takipte borçlunun itiraz süresi beş gündür ve itiraz takibi kendiliğinden durdurmaz. Hamilin haklarını koruyabilmesi için çekin kanuni ibraz süreleri içinde bankaya ibraz edilmesi ve karşılıksızlık işleminin yaptırılması önemlidir. Bunun yanında karşılıksız çek keşide edilmesi, 5941 sayılı Çek Kanunu kapsamında ayrıca cezai yaptırıma bağlanmıştır.
Ortaklıktan nasıl çıkabilirim?
Limited şirketlerde esas sözleşmede çıkma hakkı tanınmışsa bu hakka dayanılarak, tanınmamışsa TTK m.638 uyarınca haklı sebeplerin varlığı hâlinde mahkemeden çıkmaya izin verilmesi istenebilir. Çıkan ortak, payının gerçek değerine karşılık gelen ayrılma akçesine hak kazanır. Anonim şirketlerde ise ortaklıktan ayrılma kural olarak payların devri yoluyla gerçekleşir; haklı sebeple fesih davası gibi istisnai yollar da bulunmaktadır.
Şirket müdürü şirket borçlarından şahsen sorumlu olur mu?
Kural olarak şirket borçlarından şirketin kendisi sorumludur. Ancak yönetim kurulu üyeleri ve müdürler, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlu olarak ihlal etmeleri hâlinde şirkete, pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumludur (TTK m.553). Ayrıca vergi ve sosyal güvenlik mevzuatında kanuni temsilcilerin kamu alacaklarından sorumluluğuna ilişkin özel düzenlemeler bulunmaktadır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebileceğinden, somut olayınıza ilişkin bir avukattan görüş almanız tavsiye edilir.
