Miras hukuku, bir kişinin ölümüyle birlikte malvarlığının, hak ve borçlarının kimlere ve hangi oranlarda geçeceğini düzenleyen hukuk dalıdır. Türk Medeni Kanunu'nun miras hükümleri; yasal mirasçıları, mirasbırakanın vasiyetname veya miras sözleşmesi gibi ölüme bağlı tasarruflarla yapabileceği düzenlemeleri, saklı paylı mirasçıların korunmasını ve mirasın paylaşılmasını ayrıntılı biçimde ele alır. Mirasın açılmasıyla birlikte mirasçılar terekeyi kanun gereği bir bütün olarak kazanır ve paylaşım yapılıncaya kadar tereke üzerinde elbirliği mülkiyeti söz konusu olur.
Uygulamada miras uyuşmazlıkları, aile içi ilişkilerin hassasiyeti nedeniyle hem hukuki hem de insani boyutuyla ele alınmayı gerektirir. Mirasbırakanın sağlığında yaptığı tapu devirlerinin gerçek amacı, vasiyetnamenin şekil şartlarına uygun olup olmadığı, saklı payların ihlal edilip edilmediği ya da borçlu bir terekenin reddedilip reddedilmeyeceği gibi sorular, çoğu zaman kısa hak düşürücü sürelerle birlikte değerlendirilmelidir. Bu nedenle sürecin başında tereke kapsamının, mirasçıların ve mevcut belgelerin doğru tespit edilmesi büyük önem taşır.
Korkmaz Hukuk ve Danışmanlık, Büyükçekmece ve çevre ilçelerde (Beylikdüzü, Esenyurt, Silivri, Çatalca) miras hukukuna ilişkin konularda danışmanlık ve dava takibi hizmeti vermektedir. Mirasçılık belgesinin alınmasından terekenin tespitine, vasiyetname hazırlığından tenkis ve muris muvazaası davalarına, ortaklığın giderilmesi süreçlerinden mirasın reddine kadar geniş bir alanda, mevzuat ve Yargıtay içtihatları çerçevesinde hukuki destek sunulmaktadır. Amaç, mirasçıların haklarını zamanında ve doğru hukuki yollarla kullanabilmesidir.
Hizmet Kapsamı
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı)
Mirasçıların ve miras paylarının resmi olarak belirlenmesi için noterlikten veya sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi alınması süreci yürütülür.
Vasiyetname ve miras sözleşmesi
Resmi, el yazılı veya sözlü vasiyetname ile miras sözleşmesinin Türk Medeni Kanunu'ndaki şekil şartlarına ve saklı pay kurallarına uygun biçimde hazırlanması konusunda danışmanlık verilir.
Vasiyetnamenin iptali davası
Tasarruf ehliyetinin bulunmaması, irade sakatlığı, şekle aykırılık veya hukuka ve ahlaka aykırılık gibi sebeplerle vasiyetnamenin iptali talebiyle açılan davalar takip edilir.
Tenkis davası
Mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufları veya sağlararası kazandırmalarıyla saklı payın zedelenmesi halinde, saklı paylı mirasçının payını korumaya yönelik tenkis davası açılır.
Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma)
Mirasbırakanın mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla satış gibi gösterdiği bağışlamalara karşı açılan tapu iptali ve tescil davaları, Yargıtay'ın yerleşik içtihatları çerçevesinde değerlendirilir.
Mirasın reddi
Borca batık terekelerde mirasçıların terekenin borçlarından sorumlu olmaması için yasal süresi içinde sulh hukuk mahkemesine ret beyanında bulunulması ve ilgili tespit davaları yürütülür.
Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu)
Mirasçılar arasında paylaşılamayan taşınmaz ve taşınırların aynen taksim veya satış yoluyla ortaklığının giderilmesi için arabuluculuk ve dava süreçleri takip edilir.
Tereke tespiti ve koruma önlemleri
Terekenin mal ve borçlarının belirlenmesi, tereke tespiti, defter tutulması, mühürleme ve gerektiğinde terekeye temsilci atanması talepleri yürütülür.
Mirasçılık belgesinin iptali ve miras sebebiyle istihkak
Gerçek hak sahiplerinin mirasa ulaşabilmesi için hatalı mirasçılık belgesinin iptali ve terekeyi elinde bulunduran kişilere karşı miras sebebiyle istihkak davası açılabilir.
Mirastan feragat ve paylaşma sözleşmeleri
Mirasçılar arasında rızai paylaşım yapılması, mirastan feragat sözleşmesi ve miras payının devri işlemlerinde sözleşmeler hazırlanır ve incelenir.
İntikal işlemleri ve veraset vergisi
Miras yoluyla geçen malvarlığına ilişkin tapu intikal işlemleri ile veraset ve intikal vergisi beyannamesi konusunda bilgilendirme yapılır.
Süreç Nasıl İşler?
İlk görüşme ve bilgi toplama
Mirasbırakan, mirasçılar ve terekeye dahil olduğu düşünülen malvarlığı hakkında bilgi alınır; olayın hukuki niteliği ve işlemeye başlamış olabilecek süreler değerlendirilir.
Tereke ve belgelerin tespiti
Nüfus kayıtları, tapu kayıtları, banka hesapları, araç kayıtları ve varsa vasiyetname incelenerek terekenin kapsamı ve mirasçılık durumu ortaya konur.
Hukuki yolun belirlenmesi
Rızai paylaşım, arabuluculuk, mirasın reddi veya dava yolu gibi seçenekler, olası sonuçları ve riskleriyle birlikte müvekkile açıklanır.
Arabuluculuk veya dava süreci
Ortaklığın giderilmesi gibi dava şartı arabuluculuğa tabi konularda önce arabulucuya başvurulur; anlaşma sağlanamazsa görevli ve yetkili mahkemede dava açılarak yargılama takip edilir.
Kararın uygulanması
Kesinleşen kararların tapu müdürlüğüne, bankalara ve ilgili kurumlara bildirilmesiyle intikal, tescil ve paylaştırma işlemleri tamamlanır.
Görevli ve yetkili mahkeme
Mirasçılık belgesi verilmesi, mirasın reddi beyanı, tereke tespiti ve ortaklığın giderilmesi gibi işler sulh hukuk mahkemesinin; tenkis, vasiyetnamenin iptali, muris muvazaası ve miras sebebiyle istihkak gibi davalar ise kural olarak asliye hukuk mahkemesinin görev alanındadır.
Miras davalarında genel kural olarak mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Ancak tapu iptali ve tescil ile taşınmaz ortaklığının giderilmesi gibi taşınmazın aynına ilişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Mirasbırakanın son yerleşim yerinin veya taşınmazın Büyükçekmece ya da çevre ilçelerde bulunduğu durumlarda davalar genellikle Büyükçekmece Adliyesi'ndeki mahkemelerde görülür.
Zamanaşımı ve hak düşürücü süreler
Mirasın reddi için yasal mirasçılar bakımından üç aylık süre, kural olarak mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten başlar; bu süre içinde ret beyanında bulunulmazsa miras kayıtsız şartsız kazanılmış sayılır. Tenkis davası, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her halde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl içinde açılmalıdır.
Vasiyetnamenin iptali davası da iptal sebebinin ve hak sahipliğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve kanunda belirtilen üst sürelerle sınırlıdır. Buna karşılık muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davaları ile mirasçılık belgesinin iptali talepleri, Yargıtay uygulamasına göre zamanaşımına tabi değildir. Sürelerin kaçırılması telafisi güç sonuçlar doğurabileceğinden değerlendirmenin erken yapılması önerilir.
Ortaklığın giderilmesinde zorunlu arabuluculuk
1 Eylül 2023 tarihinden itibaren taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartı haline getirilmiştir. Bu nedenle mirasçılar arasında paylaşılamayan bir taşınmaz söz konusu olduğunda ilk adım arabuluculuk bürosuna başvurudur.
Arabuluculuk sürecinde mirasçılar, taşınmazın içlerinden birine devri, bedelin paylaşılması veya satışın yöntemi gibi konularda uzlaşabilir. Anlaşma sağlanamazsa düzenlenen son tutanakla birlikte sulh hukuk mahkemesinde dava açılır; mahkeme aynen taksim mümkün değilse taşınmazın satışına ve bedelin paylar oranında dağıtılmasına karar verir.
Görüşmeye Getirilmesi Faydalı Belgeler
- Mirasbırakanın ölüm belgesi ve nüfus kayıt örneği
- Mirasçılık belgesi (alınmışsa)
- Mirasbırakan adına kayıtlı tapu senetleri veya tapu kayıt örnekleri
- Varsa vasiyetname, miras sözleşmesi veya diğer noter belgeleri
- Banka hesapları, araç ruhsatları ve diğer malvarlığına ilişkin bilgiler
- Terekeye ait borçları gösteren belgeler (kredi, icra takibi, vergi borcu vb.)
- Mirasçıların kimlik ve adres bilgileri
Sık Sorulan Sorular
Mirasçılık belgesi nereden alınır?
Mirasçılık belgesi, mirasçılardan birinin başvurusu üzerine herhangi bir noterlikten veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Noterlikler nüfus kayıtları üzerinden yasal mirasçıları tespit ederek belgeyi düzenler. Ancak atanmış mirasçıların bulunması, yabancılık unsuru taşıyan durumlar veya nüfus kayıtlarında belirsizlik gibi hallerde sulh hukuk mahkemesine başvurulması gerekebilir. Gerçeğe aykırı olduğu düşünülen mirasçılık belgesinin iptali her zaman istenebilir.
Mirasbırakanın borçları mirasçılara geçer mi?
Evet. Mirasçılar mirasın açılmasıyla birlikte terekenin alacaklarıyla birlikte borçlarını da kazanır ve kural olarak bu borçlardan kişisel olarak ve birlikte sorumlu olur. Borçların malvarlığından fazla olduğu durumlarda mirasçılar, yasal süre içinde sulh hukuk mahkemesine başvurarak mirası reddedebilir. Ölüm tarihinde terekenin borca batık olduğu açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılır.
Saklı pay nedir, kimlerin saklı payı vardır?
Saklı pay, mirasbırakanın vasiyetname veya bağışlamalarla dahi ortadan kaldıramayacağı, belirli mirasçılara ayrılmış miras payıdır. Türk Medeni Kanunu'na göre altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babanın her biri için dörtte biri saklı paydır. Sağ kalan eş, altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olduğunda yasal payının tamamı, diğer hallerde dörtte üçü oranında saklı paya sahiptir. Kardeşlerin saklı payı 2007 yılında kaldırılmıştır.
Muris muvazaası davası nedir?
Muris muvazaası, mirasbırakanın mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla bir taşınmazı gerçekte bağışladığı halde tapuda satış gibi göstermesidir. Bu durumda mirastan pay alamayan mirasçılar, muvazaalı işlem nedeniyle tapu iptali ve miras payları oranında tescil davası açabilir. Davada mirasbırakanın gerçek iradesi; satış bedelinin ödenip ödenmediği, taraflar arasındaki ilişki, taşınmazın değeri ve mirasbırakanın satış ihtiyacı gibi olgular üzerinden değerlendirilir.
Mirasçılardan biri ortak taşınmazı tek başına kullanıyorsa ne yapılabilir?
Ortak taşınmazı tek başına kullanan mirasçıya karşı diğer mirasçılar, ortaklığın giderilmesi yoluna gidebileceği gibi şartları varsa ecrimisil (haksız işgal tazminatı) da talep edebilir. Yargıtay uygulamasında paydaşlar arasında ecrimisil istenebilmesi için kural olarak diğer paydaşların taşınmazdan yararlanmasının engellenmiş olması, yani intifadan men koşulu aranır. Bu nedenle kullanım talebinin ihtarname ile karşı tarafa bildirilmesi önem taşır.
Vasiyetname nasıl yapılır?
Vasiyetname resmi, el yazılı veya sözlü olarak yapılabilir. Resmi vasiyetname, iki tanığın katılımıyla noter veya sulh hakimi gibi resmi memur önünde düzenlenir. El yazılı vasiyetnamenin baştan sona mirasbırakanın el yazısıyla yazılması, düzenleme tarihini içermesi ve imzalanması gerekir. Sözlü vasiyetname ise yalnızca olağanüstü durumlarda mümkündür. Her durumda saklı paylara saygı gösterilmesi, ileride doğabilecek tenkis uyuşmazlıklarını önler.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebileceğinden, somut olayınıza ilişkin bir avukattan görüş almanız tavsiye edilir.
