Ceza hukuku, toplum düzenini korumak amacıyla hangi fiillerin suç sayılacağını ve bu fiillere hangi yaptırımların uygulanacağını belirleyen kamu hukuku dalıdır. Türkiye'de maddi ceza hukukunun temel kaynağı 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK), yargılama usulünün kaynağı ise 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'dur (CMK). Bunların yanında uyuşturucu, kaçakçılık, bilişim, vergi ve trafik gibi alanlarda özel ceza hükümleri içeren çok sayıda kanun bulunmaktadır. Ceza yargılaması kişinin özgürlüğünü doğrudan etkilediğinden, sürecin her aşamasında hak ve yükümlülüklerin doğru bilinmesi büyük önem taşır.
Ceza yargılaması, Cumhuriyet savcılığı tarafından yürütülen soruşturma evresi ile iddianamenin kabulüyle başlayan kovuşturma evresinden oluşur. Soruşturma aşamasında ifade alma, gözaltı, arama, el koyma ve tutuklama gibi koruma tedbirleri gündeme gelebilir; bu aşamada verilen ilk ifade ve toplanan deliller çoğu zaman davanın seyrini belirler. Kovuşturma aşamasında ise duruşmalar yapılır, tanıklar dinlenir, bilirkişi raporları tartışılır ve mahkeme hüküm kurar. Verilen hükme karşı kanunda öngörülen süreler içinde istinaf ve temyiz kanun yollarına başvurulabilir.
Korkmaz Hukuk ve Danışmanlık bünyesinde Av. Emre Korkmaz tarafından, Büyükçekmece Adliyesi başta olmak üzere İstanbul'daki ağır ceza ve asliye ceza mahkemelerinde, şüpheli ve sanıklara müdafi, müşteki ve mağdurlara vekil sıfatıyla hukuki destek sunulmaktadır. Bu hizmet; dosyanın incelenmesi, savunma veya şikâyet stratejisinin belirlenmesi, delillerin değerlendirilmesi, duruşmalara katılım ve kanun yolu başvurularının hazırlanmasını kapsar. Her dosya kendine özgü koşulları içinde ele alınır ve müvekkile süreç hakkında düzenli bilgi verilir.
Hizmet Kapsamı
Soruşturma aşamasında müdafilik
Emniyet ve savcılıkta ifade sırasında hazır bulunma, gözaltı sürecinin takibi ve şüpheli lehine delillerin toplanmasının talep edilmesi.
Tutuklama ve adli kontrol
Tutuklama, tutukluluğun devamı ve adli kontrol kararlarına karşı CMK m.267 vd. uyarınca itirazların ve tahliye taleplerinin hazırlanması.
Ağır ceza ve asliye ceza davaları
Kovuşturma evresinde sanık müdafiliği; iddianameye karşı savunmanın hazırlanması, delillerin tartışılması ve tanık ile bilirkişi beyanlarının değerlendirilmesi.
Mağdur ve müşteki vekilliği
Suçtan zarar görenler adına şikâyet dilekçesinin hazırlanması, soruşturmanın takibi ve kamu davasına katılma talebinde bulunulması.
Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz
Savcılıkça verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlara karşı CMK m.173 uyarınca tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilmesi.
Uzlaştırma süreçleri
CMK m.253 kapsamındaki suçlarda uzlaştırma görüşmelerine hazırlık ve uzlaştırma teklifinin hukuki sonuçlarının değerlendirilmesi.
Malvarlığına karşı suçlar
Hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, yağma ve mala zarar verme suçlarına ilişkin soruşturma ve kovuşturmalar.
Kişilere karşı suçlar
Kasten veya taksirle yaralama, tehdit, hakaret, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve konut dokunulmazlığının ihlali gibi suçlara ilişkin dosyalar.
Uyuşturucu ve bilişim suçları
TCK m.188 ve m.191 kapsamındaki uyuşturucu suçları ile bilişim sistemine girme ve banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması gibi suçlar.
Trafik kazaları ve taksirli suçlar
Trafik kazalarından kaynaklanan taksirle yaralama ve taksirle öldürme dosyalarında kusur raporlarının incelenmesi ve itirazların hazırlanması.
İstinaf ve temyiz
Yerel mahkeme hükümlerine karşı bölge adliye mahkemesine istinaf, istinaf kararlarına karşı ise Yargıtay'a temyiz başvurularının hazırlanması.
Süreç Nasıl İşler?
Ön görüşme
Olayın ayrıntıları, varsa tebligat veya ifade çağrısı ve dosyanın hangi aşamada olduğu dinlenir; kişinin hakları ve olası süreç hakkında genel bilgi verilir.
Dosya ve belge incelemesi
Vekâletname ile soruşturma veya kovuşturma dosyası UYAP üzerinden incelenir; kısıtlama kararı bulunan dosyalarda erişilebilen belgeler değerlendirilir.
Strateji belirleme
Deliller, tanıklar, kamera kayıtları ve bilirkişi raporları ışığında savunma veya şikâyet stratejisi oluşturulur; uzlaştırma ve etkin pişmanlık gibi kurumların uygulanabilirliği değerlendirilir.
İfade, sorgu ve duruşmalara katılım
İfade, sorgu ve duruşmalarda hazır bulunulur; delil toplanması, tanık dinlenmesi ve bilirkişi incelemesi gibi talepler zamanında ileri sürülür.
Karar ve kanun yolu takibi
Hüküm sonrasında gerekçeli karar incelenir; istinaf veya temyiz süreleri içinde başvuru yapılır ve infaz aşamasına ilişkin bilgilendirme sağlanır.
Şikâyet süresi ve dava zamanaşımı
Bazı suçların soruşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır. TCK m.73 uyarınca şikâyete bağlı suçlarda şikâyet hakkı, fiilin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde kullanılmalıdır; bu süre geçtikten sonra yapılan şikâyet sonuç doğurmaz. Kasten yaralamanın basit hâli, hakaret ve konut dokunulmazlığının ihlalinin temel şekli bu tür suçlara örnek gösterilebilir.
Şikâyete bağlı olmayan suçlarda ise savcılık suçu öğrendiği anda resen soruşturma yürütür. Bunun yanında TCK m.66 uyarınca suçun cezasının üst sınırına göre değişen dava zamanaşımı süreleri bulunmaktadır. Hükümden sonra ise CMK'da düzenlenen istinaf ve temyiz süreleri hak düşürücü niteliktedir; güncel düzenlemeye göre bu süreler hükmün açıklanmasından veya tebliğinden itibaren iki haftadır.
Görevli mahkemeler ve Büyükçekmece Adliyesi
Ceza yargılamasında görev, suçun türüne ve öngörülen cezanın miktarına göre belirlenir. 5235 sayılı Kanun uyarınca ağır ceza mahkemeleri; ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezası öngörülen suçlar ile kanunda ayrıca sayılan bazı suçlara bakar. Diğer suçlar kural olarak asliye ceza mahkemelerinin görev alanındadır. Soruşturma evresindeki koruma tedbirlerine ilişkin kararlar ise sulh ceza hâkimliklerince verilir.
CMK m.12 uyarınca yetkili mahkeme kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesidir. Büyükçekmece ve çevresinde işlendiği iddia edilen suçlara ilişkin soruşturmalar Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülmekte, açılan kamu davaları da Büyükçekmece Adliyesindeki ceza mahkemelerinde görülmektedir.
Zorunlu müdafilik ve avukat yardımı
CMK m.150 uyarınca müdafii bulunmayan şüpheli veya sanık çocuksa, kendisini savunamayacak derecede malulse ya da sağır ve dilsizse, istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmalarda da bu kural uygulanır. Bunların dışında şüpheli veya sanık, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında kendi seçtiği bir müdafiden yardım alma hakkına sahiptir.
Görüşmeye Getirilmesi Faydalı Belgeler
- Nüfus cüzdanı veya kimlik kartı fotokopisi
- Varsa ifade çağrısı, tebligat, çağrı kâğıdı veya iddianame
- Gözaltı, arama ve el koyma tutanakları
- Olayla ilgili mesaj, e-posta, fotoğraf, video ve kamera kayıtları
- Tanıkların isim ve iletişim bilgileri
- Yaralama dosyalarında doktor veya adli tıp raporları
- Malvarlığına karşı suçlarda banka dekontları ve yazışmalar
- Daha önce verilmiş mahkeme kararları veya adli sicil kaydı
Sık Sorulan Sorular
İfadeye çağrıldım, avukatla gitmem gerekir mi?
Kanun ifade için avukatla gitmeyi zorunlu tutmaz; ancak CMK m.147 uyarınca şüpheli, müdafi yardımından yararlanma ve susma hakkına sahiptir. İlk ifade soruşturmanın yönünü belirleyebileceğinden, ifadeden önce dosya hakkında bilgi edinmek ve hakları öğrenmek faydalı olur. Müdafi, ifade sırasında hazır bulunarak usule aykırı işlemlerin önlenmesine ve beyanın tutanağa doğru şekilde geçirilmesine yardımcı olur.
Gözaltı süresi ne kadardır?
CMK m.91 uyarınca gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkime gönderilmesi için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı bu süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün süreyle uzatabilir. Gözaltına alınan kişinin yakınlarına haber verilmesini isteme ve müdafi ile görüşme hakkı bulunmaktadır.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) nedir?
CMK m.231'de düzenlenen HAGB, iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasına hükmedilen durumlarda, kanuni şartların varlığı hâlinde hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasıdır. Sanığın kabulü şarttır. Sanık beş yıllık denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işlemez ve yükümlülüklere uyarsa dava düşer. HAGB kararı adli sicil kaydında görünmez, ancak özel bir sisteme kaydedilir.
Uzlaştırma hangi suçlarda uygulanır?
Uzlaştırma, CMK m.253'te sayılan suçlarda ve kanunda belirtilen istisnalar dışında şikâyete bağlı suçlarda uygulanır. Uzlaştırmacı taraflarla görüşerek uzlaşma teklifinde bulunur. Edimin yerine getirilmesiyle soruşturma evresinde kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma evresinde ise düşme kararı verilir. Uzlaştırma görüşmelerinde yapılan beyanlar sonraki yargılamada delil olarak kullanılamaz. Kapsam kanun değişiklikleriyle değişebildiğinden dosya özelinde değerlendirme gerekir.
Tutuklama kararına itiraz edilebilir mi?
Evet. Sulh ceza hâkimliğinin verdiği tutuklama kararına karşı CMK m.267 vd. uyarınca kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir. Ayrıca şüpheli veya sanık, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında tahliye talebinde bulunabilir; tutukluluk durumu kanunda öngörülen aralıklarla resen incelenir. Bu süreçte tutuklama yerine adli kontrol tedbirinin yeterli olup olmayacağı da değerlendirilmelidir.
Kovuşturmaya yer olmadığı kararına nasıl itiraz edilir?
Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğinden itibaren on beş gün içinde CMK m.173 uyarınca yetkili sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. İtiraz dilekçesinde soruşturmadaki eksiklikler ile kamu davası açılmasını gerektiren olgular ve deliller gösterilmelidir. Hâkimlik itirazı yerinde görürse kamu davası açılması için karar verir; aksi hâlde itirazı reddeder.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebileceğinden, somut olayınıza ilişkin bir avukattan görüş almanız tavsiye edilir.
