Sağlık hukuku; hasta ile hekim ve sağlık kuruluşları arasındaki ilişkileri, sağlık hizmetinin sunumunda uyulması gereken kuralları ve bu kurallara aykırılığın hukuki, cezai ve idari sonuçlarını inceleyen bir hukuk dalıdır. Tıbbi müdahalenin tıp biliminin güncel verilerine uygun yapılması, hastanın müdahale öncesinde yeterince bilgilendirilerek rızasının alınması ve hastaya ait sağlık verilerinin gizliliğinin korunması bu alanın temel ilkeleridir. Hasta Hakları Yönetmeliği ve 1219 sayılı Kanun başta olmak üzere çok sayıda düzenleme bu ilişkiyi şekillendirir.
Tıbbi hata ya da uygulamadaki yaygın adıyla malpraktis; teşhiste gecikme, yanlış tedavi, ameliyat sırasında yapılan hatalar, hastane enfeksiyonları, ilaç ve dozaj hataları, doğum sırasında meydana gelen zararlar ve estetik müdahalelerde ortaya çıkan sorunlar gibi farklı biçimlerde görülebilir. Her olumsuz sonuç hukuki anlamda bir hata sayılmaz; tıbbın gereklerine uygun müdahaleye rağmen gerçekleşen komplikasyonlar ile özensiz davranıştan kaynaklanan zararlar arasındaki ayrımın tıbbi bilirkişi incelemesiyle ortaya konması gerekir.
Korkmaz Hukuk ve Danışmanlık, Büyükçekmece ve çevre ilçelerde (Beylikdüzü, Esenyurt, Silivri) hastalara ve yakınlarına tıbbi müdahaleden kaynaklanan zararlar ve hasta hakları ihlalleri konusunda danışmanlık ve dava takibi hizmeti vermektedir. Tıbbi kayıtların temin edilmesinden sorumluluğun özel hastane, hekim veya kamu idaresi bakımından doğru belirlenmesine, gerektiğinde ceza soruşturması sürecinin takibine kadar uzanan aşamalarda hukuki destek sunulmaktadır. Bu alandaki davalar tıbbi bilgi gerektirdiğinden, sürecin bilirkişi incelemesine uygun şekilde planlanması önem taşır.
Hizmet Kapsamı
Teşhis ve tedavi hataları
Hastalığın geç veya yanlış teşhis edilmesi, uygun olmayan tedavi yöntemi seçilmesi ve takip eksikliği nedeniyle doğan zararlar değerlendirilir.
Ameliyat ve cerrahi müdahale hataları
Yanlış organ veya bölgeye müdahale, vücutta yabancı cisim unutulması ve ameliyat sonrası bakım eksikliği gibi durumlarda sorumluluk incelenir.
Doğum ve kadın hastalıklarına ilişkin hatalar
Doğum sürecinin gereği gibi takip edilmemesi nedeniyle anne veya bebekte meydana gelen kalıcı zararlara ilişkin talepler takip edilir.
Estetik ve plastik cerrahi uyuşmazlıkları
Estetik müdahalelerde vaat edilen sonucun elde edilememesi, kalıcı iz veya şekil bozukluğu oluşması gibi hallerde hekim ve kliniğin sorumluluğu değerlendirilir.
Diş hekimliği uygulamaları
İmplant, kanal tedavisi, protez ve ortodonti uygulamalarında hatalı müdahaleden doğan zararlar için başvuru ve dava süreçleri yürütülür.
Hastane enfeksiyonları ve organizasyon kusuru
Hijyen kurallarına uyulmaması, yetersiz personel veya ekipman gibi hastanenin organizasyonundan kaynaklanan kusurlar nedeniyle doğan zararlar incelenir.
Aydınlatılmış onamın bulunmaması
Hastanın müdahalenin riskleri ve alternatifleri hakkında yeterince bilgilendirilmeden tedavi edilmesi halinde doğan sorumluluk değerlendirilir.
Kamu hastanelerinde hizmet kusuru
Devlet hastaneleri ile kamu üniversite hastanelerinde meydana gelen zararlar için ilgili idareye başvuru ve idare mahkemesinde tam yargı davası süreçleri yürütülür.
Hasta hakları ihlalleri
Bilgi alma, tıbbi kayıtlara erişim, mahremiyet ve tedaviyi reddetme gibi hasta haklarının ihlali halinde hastane hasta hakları birimine ve ilgili mercilere başvurulur.
Sağlık verilerinin gizliliği
Özel nitelikli kişisel veri olan sağlık verilerinin hukuka aykırı paylaşılması halinde Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamındaki haklar kullanılır.
Ceza soruşturması süreçleri
Taksirle öldürme veya taksirle yaralama iddialarına ilişkin şikâyet, soruşturma ve kovuşturma süreçlerinde mağdur veya yakınları adına hukuki destek sunulur.
Süreç Nasıl İşler?
Tıbbi kayıtların toplanması
Hasta dosyası, epikriz, ameliyat notları, tahlil ve görüntüleme sonuçları ile onam formları ilgili sağlık kuruluşundan resmi yolla temin edilir.
Ön değerlendirme ve hukuki niteleme
Kayıtlar incelenerek olayın komplikasyon mu yoksa kusurlu bir müdahale mi olduğuna ilişkin ön değerlendirme yapılır ve izlenecek hukuki yol belirlenir.
Sorumlunun ve yargı yolunun belirlenmesi
Hizmetin özel bir kuruluşta mı yoksa kamu hastanesinde mi verildiği tespit edilerek tüketici mahkemesi, asliye hukuk mahkemesi veya idare mahkemesi yolu seçilir.
Bilirkişi ve Adli Tıp incelemesi
Yargılama sürecinde dosya, Adli Tıp Kurumu veya ilgili tıp dalında bilirkişilerce incelenir; raporlara karşı gerekli görülen itiraz ve ek rapor talepleri ileri sürülür.
Karar ve sonrası
Verilen kararın kanun yollarında takibi ile tazminatın tahsili sağlanır; ceza yargılaması varsa bu süreç de paralel olarak izlenir.
Özel hastane ve kamu hastanesi ayrımı
Tıbbi hatadan doğan sorumlulukta ilk belirlenmesi gereken husus, sağlık hizmetinin nerede ve kim tarafından verildiğidir. Özel hastane veya muayenehanede verilen hizmetlerde hasta ile sağlık kuruluşu ya da hekim arasında kural olarak vekâlet sözleşmesi hükümlerine tabi bir ilişki kurulur ve Yargıtay uygulamasında bu uyuşmazlıklar tüketici mahkemelerinde görülmektedir. Bu durumda tüketici uyuşmazlıklarına ilişkin dava şartı arabuluculuk da gündeme gelebilir.
Devlet hastaneleri, eğitim ve araştırma hastaneleri ile kamu üniversite hastaneleri gibi kamu sağlık kuruluşlarında görev yapan hekimlerin hizmet kusurundan doğan zararlar için ise Anayasa'nın 129. maddesi gereğince doğrudan hekime değil, ilgili idareye karşı idare mahkemesinde tam yargı davası açılır. Bu davadan önce idareye başvurulması ve İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda öngörülen sürelere uyulması gerekir.
Aydınlatılmış onam
Hastanın, kendisine uygulanacak tıbbi müdahalenin niteliği, olası riskleri, alternatif tedavi yöntemleri ve müdahale yapılmamasının muhtemel sonuçları hakkında anlaşılır biçimde bilgilendirilmesi ve bu bilgilendirmeye dayanarak rıza göstermesi gerekir. Acil durumlar gibi istisnalar dışında, usulüne uygun aydınlatma yapılmadan gerçekleştirilen müdahale tıbbi açıdan doğru uygulanmış olsa bile hukuka aykırı sayılabilir.
Aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirildiğini ispat yükü kural olarak hekim ve sağlık kuruluşundadır. Genel ifadeler içeren matbu onam formlarının yeterli olup olmadığı, Yargıtay kararlarında somut olayın koşullarına göre değerlendirilmektedir.
Süreler ve zamanaşımı
Tıbbi hatadan doğan tazminat taleplerinde uygulanacak süreler, sorumluluğun sözleşmeye mi yoksa haksız fiile mi dayandığına ve davalının özel kişi ya da kamu idaresi olmasına göre farklılık gösterir. Kamu hastanelerine ilişkin taleplerde, zararın öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde eylemden itibaren beş yıl içinde idareye başvurulması gerekir. Fiilin suç teşkil ettiği hallerde ceza zamanaşımı süreleri de dikkate alınır. Bu nedenle olaydan sonra vakit kaybetmeden tıbbi kayıtların güvence altına alınması önerilir.
Görüşmeye Getirilmesi Faydalı Belgeler
- Hasta dosyası, epikriz ve ameliyat notları
- Tahlil, görüntüleme (MR, BT, röntgen) sonuçları ve raporlar
- İmzalanan onam (rıza) formları
- Reçeteler ve ilaç kullanım kayıtları
- Tedavi ve ilaç giderlerine ait faturalar
- Başka sağlık kuruluşlarında alınan ikinci görüş ve tedavi kayıtları
- Hastane ile yapılan yazışmalar ve hasta hakları birimine başvurular
- Vefat halinde ölüm belgesi, otopsi raporu ve mirasçılık belgesi
Sık Sorulan Sorular
Her kötü sonuç tıbbi hata mıdır?
Hayır. Tıbbi müdahalelerin doğası gereği, tüm özen ve dikkat gösterilse bile ortaya çıkabilen komplikasyonlar bulunmaktadır. Hukuki sorumluluk için hekimin veya sağlık kuruluşunun tıp biliminin gerekliliklerine uygun davranmaması, yani kusurlu bir eylem veya ihmalin bulunması ve bu kusur ile zarar arasında illiyet bağı kurulması gerekir. Bu ayrım genellikle Adli Tıp Kurumu veya ilgili tıp dalındaki bilirkişilerin raporlarıyla yapılır.
Hasta dosyamı hastaneden nasıl alabilirim?
Hasta Hakları Yönetmeliği ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca hasta, kendisine ait tıbbi kayıtları inceleme ve örneklerini alma hakkına sahiptir. Bunun için sağlık kuruluşuna yazılı başvuruda bulunulması yeterlidir; vefat halinde mirasçılar da mirasçılık belgesiyle başvurabilir. Kayıtların eksik veya geç verilmesi halinde hasta hakları birimine, İl Sağlık Müdürlüğü'ne veya Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na başvurulabilir.
Malpraktis davası kime karşı açılır?
Özel hastanelerde verilen hizmetlerde dava, kural olarak hastaneye ve gerektiğinde müdahaleyi yapan hekime karşı birlikte açılabilir. Kamu hastanelerinde ise Anayasa gereği dava doğrudan hekime değil, hastanenin bağlı olduğu idareye karşı tam yargı davası olarak açılır; idare ödediği tazminat için koşulları varsa kusurlu personele rücu edebilir. Doğru davalının seçilmesi, davanın usulden reddedilmemesi için önemlidir.
Ceza şikâyeti ve tazminat davası birlikte yürütülebilir mi?
Evet. Taksirle yaralama veya taksirle öldürme iddiasıyla yapılan ceza şikâyeti ile tazminat davası birbirinden bağımsız olarak yürütülebilir. Türk Borçlar Kanunu'na göre hukuk hakimi, ceza mahkemesinin kusur değerlendirmesi ve beraat kararıyla kural olarak bağlı değildir. Ancak ceza dosyasında alınan bilirkişi raporları ve toplanan deliller, tazminat davasında önemli bir kaynak oluşturabilir.
Estetik ameliyatın sonucundan memnun değilim, hukuki yol var mı?
Estetik müdahalelerde, tedavi amaçlı müdahalelerden farklı olarak, belirli bir görünüm sonucunun elde edilmesi amaçlandığından aydınlatma yükümlülüğü daha geniş yorumlanır. Yargıtay bazı kararlarında estetik müdahaleleri eser sözleşmesi hükümleri çerçevesinde değerlendirmiştir. Bununla birlikte her memnuniyetsizlik hukuki sorumluluk doğurmaz; sonucun tıbben kabul edilebilir sınırlar içinde olup olmadığı bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
Bilirkişi raporuna itiraz edilebilir mi?
Evet. Taraflar, bilirkişi raporunun kendilerine tebliğinden itibaren kanunda öngörülen süre içinde rapordaki eksiklik, çelişki veya hatalara karşı itiraz edebilir ve ek rapor ya da yeni bir heyetten rapor alınmasını talep edebilir. Tıbbi uyuşmazlıklarda raporun, ilgili tıp dalından bilirkişilerce, tıbbi kayıtların tamamı incelenerek hazırlanıp hazırlanmadığı özellikle denetlenmelidir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebileceğinden, somut olayınıza ilişkin bir avukattan görüş almanız tavsiye edilir.
