Arabuluculuk, tarafların uyuşmazlıklarını tarafsız ve bağımsız bir üçüncü kişi olan arabulucunun yardımıyla, gönüllülük ve gizlilik esasları çerçevesinde müzakere ederek çözmelerini sağlayan alternatif bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ile düzenlenen bu yöntem, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebildikleri iş veya işlemlerden doğan özel hukuk uyuşmazlıklarında uygulanır. Arabulucu karar vermez; tarafların ortak bir çözüme ulaşmasını kolaylaştırır. Bu sayede taraflar, süreç boyunca uyuşmazlığın sonucu üzerindeki kontrolü ellerinde tutar.
Son yıllarda yapılan düzenlemelerle iş, ticari ve tüketici uyuşmazlıklarının yanı sıra kira, kat mülkiyeti, komşu hakkı ve ortaklığın giderilmesi gibi pek çok uyuşmazlıkta dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartı haline getirilmiştir. Ceza yargılamasında ise Ceza Muhakemesi Kanunu'nda düzenlenen uzlaştırma kurumu, kanunda sayılan bazı suçlarda şüpheli veya sanık ile mağdurun bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmasına imkân tanır. Her iki yöntem de uyuşmazlıkların daha kısa sürede ve tarafların iradesine uygun biçimde sonuçlanmasına katkı sağlar.
Korkmaz Hukuk ve Danışmanlık, Büyükçekmece Adliyesi ve çevresindeki arabuluculuk büroları ile uzlaştırma süreçlerinde müvekkillerini vekil sıfatıyla temsil etmektedir. Arabuluculuk görüşmelerine hazırlık, talep ve tekliflerin hukuki temellere dayandırılması, anlaşma belgesinin içeriğinin denetlenmesi ve anlaşma sağlanamaması halinde dava sürecine geçiş bu kapsamda planlanmaktadır. Amaç, müvekkilin haklarını koruyan, uygulanabilir ve kalıcı bir çözüme ulaşılmasına katkı sağlamaktır. Uzlaştırma süreçlerinde ise edimin içeriği ve ceza yargılamasına etkisi birlikte değerlendirilmektedir.
Hizmet Kapsamı
İş uyuşmazlıklarında arabuluculuk
Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret ve diğer işçilik alacakları ile işe iade taleplerinde dava öncesi zorunlu arabuluculuk sürecinde işçi veya işveren vekilliği yapılır.
Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat taleplerinde dava şartı arabuluculuk süreci yürütülür.
Tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk
Tüketici hakem heyetinin görev alanı dışında kalan tüketici uyuşmazlıklarında dava öncesi arabuluculuk sürecinde taraf vekilliği yapılır.
Kira uyuşmazlıklarında arabuluculuk
Kira bedelinin tespiti, kira alacağı ve kira ilişkisinden doğan diğer uyuşmazlıklarda, kanunda öngörülen istisnalar dışında zorunlu arabuluculuk süreci takip edilir.
Kat mülkiyeti ve komşu hakkı
Kat malikleri arasındaki aidat, ortak alan kullanımı ve yönetim uyuşmazlıkları ile komşuluk ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda arabuluculuk süreci yürütülür.
Ortaklığın giderilmesi ve paylaştırma
Miras veya ortak mülkiyetten kaynaklanan taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında arabuluculuk aşaması takip edilir.
İhtiyari arabuluculuk
Dava şartı olmayan ancak tarafların serbestçe tasarruf edebildiği uyuşmazlıklarda, dava öncesinde veya dava sırasında ihtiyari arabuluculuk yolu değerlendirilir.
Ceza muhakemesinde uzlaştırma
Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda soruşturma veya kovuşturma evresinde mağdur, şüpheli veya sanık adına uzlaştırma görüşmelerine katılım sağlanır.
Avukatlar arası uzlaşma
Avukatlık Kanunu'nun 35/A maddesi kapsamında, dava açılmadan önce veya dava sırasında tarafların avukatları aracılığıyla uzlaşma görüşmeleri yürütülür.
Anlaşma belgelerinin hazırlanması ve denetimi
Arabuluculuk veya uzlaşma sonucunda düzenlenecek belgelerin icra edilebilir, açık ve eksiksiz şekilde hazırlanması sağlanır.
Süreç Nasıl İşler?
Uyuşmazlığın analizi
Uyuşmazlığın hukuki dayanakları, talep kalemleri, mevcut deliller ve olası dava sonucu değerlendirilerek görüşmelerde izlenecek yol belirlenir.
Arabulucuya başvuru
Dava şartı arabuluculukta, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna başvuru yapılır.
Görüşmelere hazırlık ve katılım
Talep ve teklifler hesaplamalarla desteklenerek hazırlanır; arabuluculuk toplantılarına müvekkil ile birlikte veya vekil sıfatıyla katılım sağlanır.
Anlaşma belgesi veya son tutanak
Anlaşma sağlanırsa şartları açıkça içeren anlaşma belgesi imzalanır; anlaşma sağlanamazsa düzenlenen son tutanak dava için saklanır.
Uygulama veya dava
Anlaşma belgesi gereğince ifa gerçekleşmezse icra takibine geçilir; anlaşmanın sağlanamadığı durumlarda görevli mahkemede dava açılır.
Dava şartı arabuluculuk
Dava şartı arabuluculuk kapsamındaki uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurulmadan doğrudan dava açılması halinde dava usulden reddedilir. Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya uyuşmazlığa ilişkin yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır; Büyükçekmece Adliyesi'nin yetki alanındaki uyuşmazlıklar için başvurular adliyedeki arabuluculuk bürosu aracılığıyla alınır.
Arabulucu, uyuşmazlık türüne göre kanunda öngörülen birkaç haftalık süre içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hallerde bu süre sınırlı olarak uzatılabilir. Arabulucuya başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez. Geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmayan taraf, açılacak davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez.
Anlaşma belgesinin hukuki niteliği
Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, taraflar ve avukatları ile arabulucu tarafından birlikte imzalandığında icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır. Avukatların katılmadığı durumlarda ise tarafların talebiyle mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınabilir. Dava şartı arabuluculukta anlaşmaya varılan konular hakkında daha sonra dava açılamaz.
Bu nedenle anlaşma belgesinin içeriği; ödeme tutarları, vadeler, temerrüt halinde uygulanacak sonuçlar, faiz ve diğer feri alacaklar ile feragat edilen haklar bakımından açık ve eksiksiz olarak kaleme alınmalıdır. Belirsiz ifadeler, icra aşamasında veya yeni bir uyuşmazlık çıkması halinde sorun yaratabilir.
Ceza muhakemesinde uzlaştırma
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253 ve devamı maddelerine göre, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar ile kanunda ayrıca sayılan bazı suçlarda soruşturma veya kovuşturma evresinde uzlaştırma yoluna gidilir; cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar gibi kanunda belirtilen istisnalar saklıdır. Uzlaştırma teklif edilen kişi teklif tarihinden itibaren üç gün içinde kararını bildirmezse teklif reddedilmiş sayılır. Uzlaştırmacı kural olarak otuz gün içinde süreci tamamlar; bu süre gerektiğinde sınırlı biçimde uzatılabilir.
Uzlaşma gerçekleşir ve edim yerine getirilirse soruşturma evresinde kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma evresinde ise davanın düşmesine karar verilir. Edimin ileri bir tarihte veya taksitler halinde yerine getirilmesi kararlaştırılmışsa, edim tamamlanıncaya kadar kovuşturmanın ertelenmesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi mekanizmalar devreye girer. Uzlaştırma görüşmelerinde ileri sürülen beyanlar, hiçbir soruşturma, kovuşturma veya davada delil olarak kullanılamaz.
Görüşmeye Getirilmesi Faydalı Belgeler
- Uyuşmazlığa konu sözleşme (iş, kira, satış, hizmet sözleşmesi vb.)
- Fatura, ödeme belgeleri ve hesap ekstreleri
- Taraflar arasındaki yazışmalar ve ihtarnameler
- İş uyuşmazlıklarında bordro, SGK hizmet dökümü ve fesih bildirimi
- Kira uyuşmazlıklarında kira sözleşmesi ve ödeme dekontları
- Kat mülkiyeti uyuşmazlıklarında tapu kaydı ve yönetim planı
- Uzlaştırmada soruşturma veya kovuşturma dosyasına ilişkin bilgiler ve uzlaştırma teklif formu
Sık Sorulan Sorular
Arabuluculuğa katılmak zorunda mıyım?
Dava şartı arabuluculuk kapsamındaki uyuşmazlıklarda dava açabilmek için arabulucuya başvurulması zorunludur; ancak anlaşmaya varmak zorunlu değildir. Taraflar görüşmelere katılarak tekliflerini değerlendirir ve uygun bulmazlarsa anlaşma yapmadan süreci sonlandırabilir. Bununla birlikte geçerli bir mazeret olmaksızın ilk toplantıya katılmamak, ileride açılacak davada yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulma gibi önemli sonuçlar doğurur.
Arabuluculukta avukatla temsil zorunlu mu?
Hayır, taraflar arabuluculuk görüşmelerine bizzat katılabilir. Bununla birlikte taraflar ve avukatları ile arabulucu tarafından birlikte imzalanan anlaşma belgesi, ayrıca mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınmasına gerek kalmadan ilam niteliğinde belge sayılır. Anlaşmaya varılan konularda daha sonra dava açılamayacağı için, belgenin kapsamının ve feragat edilen hakların hukuki açıdan değerlendirilmesi önem taşır.
Arabuluculukta anlaşılamazsa ne olur?
Taraflar anlaşamazsa arabulucu bu durumu son tutanakla belgeler. Dava şartı arabuluculuk kapsamındaki uyuşmazlıklarda son tutanağın aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış örneği dava dilekçesine eklenerek görevli mahkemede dava açılır. Arabuluculuk sürecinde duran zamanaşımı ve hak düşürücü süreler son tutanağın düzenlenmesiyle yeniden işlemeye başlayacağından dava gecikmeden açılmalıdır.
Arabuluculuk görüşmelerinde söylenenler mahkemede kullanılabilir mi?
Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, arabuluculuk sürecinde ileri sürülen teklifler, uyuşmazlığa ilişkin olarak yapılan kabul beyanları ve arabulucu tarafından önerilen çözümlerin kural olarak sonraki bir davada delil olarak kullanılamayacağını düzenler. Bu gizlilik kuralı, tarafların görüşmelerde daha açık ve çözüm odaklı davranabilmesini amaçlar. Taraflar ayrıca ek gizlilik kuralları da kararlaştırabilir.
Hangi suçlar uzlaştırmaya tabidir?
Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar ile Ceza Muhakemesi Kanunu'nda ayrıca sayılan bazı suçlar uzlaştırmaya tabidir. Örneğin kasten yaralamanın bazı halleri, taksirle yaralama, konut dokunulmazlığının ihlali, hırsızlık, güveni kötüye kullanma ve dolandırıcılığın basit hali bu kapsamda sayılmıştır. Uzlaştırmaya tabi suç listesi zaman zaman yapılan kanun değişiklikleriyle güncellendiğinden somut dosya ayrıca değerlendirilmelidir.
Avukatlar arasında yapılan uzlaşma nedir?
Avukatlık Kanunu'nun 35/A maddesi, dava açılmadan önce veya dava açılmış olsa bile duruşmaya kadar, tarafların avukatları aracılığıyla uyuşmazlığı sulh yoluyla sonuçlandırmasına imkân tanır. Taraflar ve avukatlarınca imzalanan uzlaşma tutanağı, İcra ve İflas Kanunu anlamında ilam niteliğinde belge sayılır. Bu yöntem, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği işlerde uygulanabilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebileceğinden, somut olayınıza ilişkin bir avukattan görüş almanız tavsiye edilir.
